Intipati Utama
- Konflik di kawasan utama pengeluar minyak sering mencetuskan lonjakan harga minyak mentah dan gas asli global.
- Peristiwa seperti embargo minyak 1973 dan Perang Teluk menunjukkan kejutan geopolitik (risiko daripada peristiwa politik/ketenteraan antara negara) boleh menggerakkan pasaran tenaga dengan pantas.
- Konflik Iran–Israel menimbulkan kebimbangan yang sama kerana Timur Tengah kekal sebagai pusat bekalan minyak dunia.
Harga bahan api berkait rapat dengan geopolitik global. Apabila konflik berlaku di kawasan pengeluar tenaga, pasaran minyak biasanya bertindak balas pantas, menaikkan harga minyak mentah dan akhirnya menaikkan harga petrol untuk pengguna.
Corak ini berulang dalam sejarah moden. Daripada krisis minyak 1973 hingga konflik geopolitik terkini, perang yang mengancam pengeluaran minyak atau laluan penghantaran sering mencetuskan kejutan harga tenaga (kenaikan harga mendadak dalam tempoh singkat).
Hari ini, kebimbangan tentang konflik Iran–Israel dan harga petrol mengikut corak sama. Pasaran kembali memerhati perkembangan di Timur Tengah kerana rantau ini kekal sebagai sumber besar bekalan minyak dunia.
Memahami bagaimana perang memberi kesan kepada pasaran tenaga (pasaran yang memperdagangkan komoditi seperti minyak, gas asli dan produk berkaitan) membantu menjelaskan mengapa harga bahan api sering naik ketika ketegangan geopolitik.
Krisis Minyak 1973: Kejutan Tenaga Global Pertama
Salah satu contoh terbesar perang menaikkan harga bahan api berlaku semasa krisis minyak 1973.
Sumber: Wikipedia
Selepas Perang Yom Kippur antara Israel dan beberapa negara Arab, ahli Pertubuhan Negara-negara Pengeksport Petroleum (OPEC, kumpulan negara pengeluar minyak yang menyelaras dasar pengeluaran) mengenakan embargo minyak (sekatan jualan/eksport minyak) ke atas negara yang menyokong Israel.
Kesannya serta-merta.
Harga minyak meningkat empat kali ganda dalam beberapa bulan, kekurangan bahan api melanda ekonomi Barat, dan barisan panjang terbentuk di stesen minyak. Kenaikan kos tenaga menyumbang kepada inflasi (kenaikan harga barangan secara umum), pertumbuhan ekonomi perlahan, dan perubahan besar dalam dasar tenaga global.
Krisis ini menunjukkan ketegangan geopolitik di Timur Tengah boleh menggugat pasaran tenaga dengan pantas dan menaikkan harga petrol di seluruh dunia.
Perang Teluk dan Turun Naik Harga Minyak
Satu lagi contoh utama berlaku semasa Perang Teluk 1990, apabila Iraq menyerang Kuwait.
Ketika itu, kedua-duanya ialah pengeluar minyak penting. Serangan tersebut mencetuskan kebimbangan pengeluaran minyak di rantau itu boleh terganggu.
Sumber: The Guardian
Apabila ketidakpastian merebak dalam pasaran tenaga, harga minyak melonjak dalam beberapa minggu. Pedagang (trader/pemain pasaran yang membeli dan menjual kontrak/komoditi) menjangka bekalan mungkin berkurang dan memasukkan risiko geopolitik (angkaan kos risiko) ke dalam harga.
Walaupun pengeluaran akhirnya stabil selepas campur tangan antarabangsa, episod ini menegaskan satu pengajaran: ancaman konflik di kawasan pengeluar minyak utama sahaja boleh mencetuskan turun naik harga yang besar (volatiliti, iaitu harga mudah naik turun dengan ketara).
Perang Rusia–Ukraine dan Kejutan Tenaga Moden
Lebih terkini, perang Rusia–Ukraine mencetuskan satu lagi lonjakan besar harga tenaga.
Rusia ialah antara pengeluar terbesar minyak dan gas asli dunia. Apabila konflik bermula pada 2022, pasaran tenaga global bertindak balas pantas akibat kebimbangan gangguan bekalan dan sekatan (sanctions, iaitu larangan perdagangan/kewangan) yang menyasarkan eksport Rusia.
Harga minyak naik mendadak dan harga gas asli melonjak di seluruh Eropah. Kos bahan api meningkat global, menyumbang kepada inflasi dan memaksa kerajaan serta bank pusat (institusi yang mengurus dasar monetari seperti kadar faedah) bertindak balas terhadap bil tenaga yang meningkat.
Krisis ini sekali lagi membuktikan harga bahan api global sangat bergantung pada kestabilan geopolitik.
Mengapa Konflik Iran–Israel Penting kepada Pasaran Minyak
Konflik Iran–Israel menghidupkan semula kebimbangan tentang harga petrol kerana peranan penting Timur Tengah dalam bekalan tenaga global.
Beberapa faktor menjadikan rantau ini sangat penting kepada pasaran minyak.
Laluan perkapalan strategik
Antara yang paling penting ialah Selat Hormuz, laluan sempit antara Iran dan Oman. Kira-kira satu perlima penghantaran minyak dunia melalui laluan ini setiap hari.
Sebarang gangguan trafik perkapalan di Selat Hormuz boleh menjejaskan bekalan minyak global dan menaikkan harga minyak mentah.
Pengeluaran minyak serantau
Timur Tengah kekal antara rantau pengeluar minyak terbesar dunia. Negara-negara Teluk mengeksport berjuta-juta tong minyak setiap hari ke pasaran global.
Konflik yang memuncak meningkatkan risiko pengeluaran atau infrastruktur pengangkutan (kemudahan seperti pelabuhan, saluran paip) terganggu.
Psikologi pasaran
Pedagang tenaga sering bertindak balas terhadap risiko geopolitik sebelum gangguan bekalan benar-benar berlaku. Kemungkinan konflik meningkat pun boleh menaikkan harga minyak apabila pasaran cuba “memasukkan” ketidakpastian ke dalam harga.
Inilah sebab berita tentang perang Iran–Israel dan harga petrol kerap muncul bersama dalam tajuk kewangan.
Mengapa Harga Minyak Mempengaruhi Harga Petrol
Minyak mentah biasanya komponen terbesar dalam harga yang dibayar pengguna di pam.
Apabila harga minyak naik akibat ketegangan geopolitik, penapis minyak (refiners, syarikat yang memproses minyak mentah menjadi petrol/diesel) membayar lebih mahal untuk minyak mentah. Kos ini mengalir sepanjang rantaian bekalan (daripada pengeluaran, penapisan, pengangkutan hingga runcit), lalu menaikkan harga petrol dan diesel.
Sebab itu, konflik global yang menaikkan harga minyak biasanya turut menaikkan harga petrol.
Apa yang Disarankan Sejarah tentang Harga Petrol Akan Datang
Sejarah menunjukkan konflik geopolitik sering mencetuskan lonjakan sementara harga minyak dan kos bahan api.
Namun, kesan jangka panjang bergantung pada beberapa faktor:
- Sama ada bekalan minyak benar-benar terganggu
- Tempoh konflik
- Secepat mana pengeluar melaras pengeluaran untuk menstabilkan pasaran
Dalam banyak kes, harga kembali stabil apabila pasaran yakin bekalan kekal mencukupi. Jika ketegangan berlarutan, pasaran tenaga boleh kekal tidak menentu untuk tempoh lebih lama.
Oleh sebab ekonomi global sangat bergantung pada minyak, perkembangan geopolitik berkemungkinan terus mempengaruhi harga bahan api untuk tempoh panjang.
Kesimpulan
Daripada embargo minyak 1973 hingga perang Rusia–Ukraine, sejarah menunjukkan konflik geopolitik sering menyebabkan lonjakan harga minyak dan petrol.
Konflik Iran–Israel mencetuskan kebimbangan yang sama kerana peranan penting Timur Tengah dalam bekalan tenaga global dan kepentingan laluan perkapalan seperti Selat Hormuz.
Walaupun kesan jangka panjang pada harga petrol bergantung pada perkembangan seterusnya, pengajaran sejarah jelas: apabila konflik mengancam bekalan tenaga global, pasaran minyak bertindak balas pantas, dan harga bahan api biasanya mengikut.
Mula berdagang sekarang – Klik
